Vitaminler

Sağlıklı bir yaşam için, vücudumuzun vitamin ve minerallere ihtiyacı olduğunu biliyoruz.
Vitaminler, vücutta gerektiği kadar ya da hiç üretilmediği için dışarıdan alınması gereken organik moleküllerdir.Vitaminler, suda ve yağda çözülenler olarak ikiye ayrılır.Suda eriyen vitaminler, B grubu vitaminler ve C vitaminidir.Suda eriyen vitaminler vücutta birikmezler ,fazlalıkları vücuttan atılır.Depolanmadıkları için sürekli alınmaları gerekir.

C vitamini (Askorbik Asit)
Tümünün dışarıdan alınması gerekir.Turunçgillerde bol miktarda, ayrıca taze sebzelerde, maydanozda, kabakta, soğanda ve domateste bulunur. C vitamini eksikliğinde iskorbüt denen ve kıl diplerinde kanamalı döküntüler, dişeti kanamalarıyla belirlenen hastalık ortaya çıkar.

B vitamini
Bazı enzim sistemlerinin etkinliğini arttırıcı yardımcılar olarak işlev gören 15’ e yakın değişik maddeden oluşan bir vitamin gurubudur.

B1 vitamini (Tiyamin)
Buğday başağı, kepek, kuru maya ve sebzeler gibi bir çok besinde bol miktarda bulunur. B1 vitamini yetersizliğine bağlı olarak gelişen hastalık tablosunda depresyon, huzursuzluk, bellek zayıflığı ve dikkat azalması, hipotoni (kas gevşekliği) ve anoreksi (iştahsızlık) yer alır.

B 2 Vitamini (Riboflavin)
Tahıllar , et ve ciğerde bulunan bir vitamindir.

B3 vitamini (Niyasin)
Eksikliğinde deriyi, sinir sistemini ve sindirim sistemini tutan pellegra adlı hastalık ortaya çıkar.

B5 Vitamini (Pantotenik Asit)
Birçok gıdada, özellikle de ciğer ve baklagillerlerde bulunan önemli bir vitamindir. A vitamininin içeriği olan pantotenik asit, karbonhidrat ve yağ metabolizmasında yer alır. Yetersizliğinde yorgunluk ve uyuşukluk hissedilebilir.

B6 Vitamini (Piridoksin)
B6 vitamini et, sebze ve tahıllarda bulunur. Yetersizliğinde anemi, ağız ve gözlerde yara görülebilir.

B7 Vitamini (Biyotin)
Literatürde H vitamini ya da B7 vitamini olarak bilinen biyotin ,“güzellik vitamini” olarak da karşımıza çıkar.Kalın bağırsaktaki bakteriler tarafından da üretilen biyotin sağlıklı bir yaşam için gerekli olan önemli bir vitamindir. Biyotin yetersizliği sonucunda kuru ve pullaşan deri, solgunluk, iştahsızlık, kas ağrıları, kolayca kopan, kırılan saçlar, saç dökülmesi, kelliğe neden olur.Eğer zamanında önlem alınmazsa ciddi nörolojik bozukluklara yol açabilir. Son zamanlarda yapılan araştırmalar biyotin eksikliğinin hafif derecede depresif davranışlara yol açtığı kanıtlanmıştır.

B8 vitamini
Karaciğerde, yumurta sarısında, kuru mayada, pirinç kabuğunda ve yeşilliklerde bulunur.
Eksikliği durumunda dermatit (deri iltihabı), iştahsızlık, zayıflama, depresyon ve kas ağrıları ortaya çıkar.

B9 vitamini (folik asit)
Bitkilerin yeşil bölümlerinde, kabakta, lahanada, ıspanakta, yeşil sebzelerde, patateste, havuçta, kuru mayada, sütte, yumurtada, peynirde ve karaciğerde bol miktarda bulunur.
Eksikliğinde megaloblastik anemi denen bir kansızlık biçimi gelişir. Emilim bozukluğunda ise kansızlığa, glossit (diz iltihabı), stomatit (ağız içi iltihabı) ve ishal eşlik eder.

B12 vitamini (Kobalamin)
Eksikliği, folik asit eksikliğinde olduğu gibi, alyuvar yapısında biçim bozukluğuna yol açarak permisyöz anemi denen kansızlığa neden olur. Hafif sarılık, iştahsızlık, ishal, karıncalanma ve uyuşma gibi duyumsama bozuklukları, ataksi, işitme siniri iltihabı ortaya çıkabilir.

Yağda eriyen vitaminler ise A, D, E ve K vitaminleridir. Yağın emilimi sırasında bunlar da emilir. İdrarla atılmazlar, fazla alımla birikerek toksik (zararlı) etkileri oluşur. Yağlarda, pişmemiş sebzelerde, tahıllarda, tereyağında, balık karaciğeri ve balık yağında, kaymak ve süt gibi yağlı besinlerde bulunur.

A vitamini
Cilt ve vücut dokularının sağlıklı olmasını, bağışıklık sisteminin güçlenmesini sağlar.
Sütte, yumurta sarısında, ton ve morina balıklarının karaciğer yağında (balıkyağı) bulunur. Havuç ve havuç benzeri sarı-turuncu renkli sebzelerde A vitamininin ön maddeleri vardır.

D vitamini
Normal olarak güneş ışığı alan insan vücudunda D vitamini yeterince üretilir. Ama yeni doğanlarda, büyüme çağındaki çocuklarda, gebelik ve süt emzirme dönemlerindeki kadınlarda besinlerle dışardan daha fazla miktarda alınması gerekir. Karaciğer ve süt ürünlerinde bulunur.

E vitamini
Yaraların iyileşmesini hızlandırır. Kanın damar içinde pıhtılaşmasını önler, böylece damar sertliğini ve tıkanmalarını engeller. Rafine edilmemiş yağlar, buğday, mısır, ayçiçeği, fıstık, susam, soya yağları, zeytin yağı, balık yağı, fındık, badem, ton balığı, sardalye, somon, patates, yumurta sarısı, domates, koyu yeşil renkli sebzelerde bol miktarda bulunur.

K vitamini
Kanın pıhtılaşmasını sağlar. Sebzelerin yeşil bölümünde, ıspanakta, kabakta, marulda, yeşil domateste, çam yaprağında yeşil biberde bol bulunur.

Meyvelerdeki vitaminlerden azami faydalanmak için mutlaka aç ya da yemekten iki saat sonra tüketilmelidir.

Minerallere gelince, bunu da daha sonra ele alalım.Yeterince uzun ve sıkıcı oldu zaten. : )